Құлбек Ергөбек
ПУБЛИЦИСТ/1952 ж. туған/
Əдебиетші, сыншы, публицист, филология ғылымының докторы, профессор, Гуманитарлық Ғылымдар академиясының, Халықаралық Ш.Айтматов академиясының академигі, Қазақстан Жазушылар, Журналистер одақтарының мүшесі, Қазақстан Жазушылар одағы Басқарма мүшесі Қ.Ергөбек 1952 ж. 26 желтоқсанда Оңтүстік Қазақстан облысы, Отырар ауданындағы Ақынтоғай ауылында, шопан отбасында дүниеге келген. Алты жасында əкеден жетім қалды. Балтакөл елді мекенінде мектепке барды. Күйікасарда (Түркістан ауданы), Арыс қаласында оқуын жалғады. 8 сыныпты Арыс кеңшарында, орта мектепті Отырар ауданында аяқтады. Аудандағы Жамбыл атындағы орта мектепті бітірген соң, 1970-1975 жылдары Əл-Фараби /С.М.Киров/ атындағы Қазақ мемлекеттік университетінің филология факультетін оқып, аяқтайды.
1975 жылы Қазақстан Ғылым академиясы М.О.Əуезов атындағы Əдебиет жəне өнер институты бейнелеу өнері бөліміне ғылыми қызметке қалдырылды. 1976 жылы Мəдениет министрлігі жүйесінде аға методист, 1976-1978 жылы «С.Мұқанов музей-үйінің» аға ғылыми қызметкері, 1980-1987 жылы С.Мұқанов музейінің ғылым бөлімінің меңгерушісі, 1978-1980 жылы «Лениншіл жас» /«Жас алаш»/ газеті Əдебиет жəне өнер бөлімі тілшісі, аға тілшісі, 1987-1990 жылы «Социалистік Қазақстан» /Егемен Қазақстан/ газетінің Əдебиет жəне өнер бөлімінде қызметкер, 1990-1992 жылы Қазақстан Ғылым академиясы М.О.Əуезов атындағы Əдебиет жəне өнер институтында аға ғылыми қызметкер, Консерваторияда доцент, «Ақиқат» журналында бөлім меңгерушісі /бір мезетте/, 1992-1997 жылы Қ.А.Ясауи атындағы халықаралық Қазақ-Түрік университетінде доцент, профессор, кафедра меңгеруші, декан, Ректордың ғылым істері жөніндегі орынбасары, «Қазақ əдебиеті» газеті бөлім меңгерушісі, 1997-1999 жылдары Ғылым академиясы М.О.Əуезов атындағы Əдебиет жəне өнер институты «Қазіргі қазақ əдебиеті» бөлімінде Бас ғылыми қызметкер, бөлім меңгерушісі, ЖАК-та (Жоғары аттестациялық комитет) ғалым-хатшы болып қызмет істеді.
1999 жылдың қыркүйегінен Түркістан қаласы əкімінің руханият мəселелері жөніндегі орынбасары, 1999-2003 жылы Оңтүстік Қазақстан облысы Əкімі аппараты бастығының қоғамдық-саяси мəселелер жөніндегі орынбасары, облыс əкімі кеңесшісі болып қызмет атқарды.
Қазіргі таңда ғалым-сыншы Қ.Ергөбек Түркістан қаласында Қ.А.Ясауи атындағы Халықаралық қазақ-түрік университетінің вице-президенті – ҚР Білім жəне ғылым министрінің өкілі.
Қ.Ергөбек əдеби процеске студент кезінен араласты. Талапты жастың ерте қанаттануына университет профессорлары – Б.Кенжебаев, Т.Кəкішев сынды үлкен жүректі ұстаздары ерекше ықпал етті. 1970 жылдардан əдеби сынға араласқан оның ағымдағы баспасөзде осы уақыт аралығында 1000-ға тарта мақаласы жарияланды. «Адасқандар ақиқаты», «Терең тамырлар» повест-зерттеулері, деректі əңгімелері кітап болып шықты. Ол əсіресе Сəбит Мұқанов өмірі мен шығармашылығын дендей зерттеген ғалым. Оның «Жан жылуы» /1981/, «Сəбит Мұқанов» /1989/, «Жақсыдан қалған сөз» /1991/, «Баянғұмыр» /1991/, «Сəбит Мұқанов» /1999/ «Жазушы шеберханасы» /2002/ аталатын сын-зерттеу, монографиялық еңбектері қазақ əдебиеті классигі С.Мұқановтың шығармашылық тағдырына бағышталған.
Бірсыпыра жыл Қазақстан Жазушылар одағында балалар əдебиеті кеңесін басқарған ол республикадағы осы саланың санаулы сыншы, зерттеушісінен саналады. Оның «Мейірім шуағы» /1985/, «Өтебай Тұрманжанов» /1992/ монографиясы, «Арыстар мен Ағыстар» сын кітабы (үшінші томы), «Қазақ совет балалар жазушылары» /1990/ анықтамалығы, «Сөзстан» /1985/ жинағы, «Даланың алыбы мен ғалымы туралы туындылар» /Балалар əдебиеті кітапханасы/, «Сылдырап аққан бұлақтай» /Шынашақ, 1992/ алғысөздері мен көптеген мақалалары қазақ балалар əдебиеті мəселелерін қарастырады.
Қ.Ергөбек хат, күнделік, эссе, естелік секілді мемуарлық жанр-дың да бірден-бір зерттеушісі. Назардан тыс қалып келе жатқан жанр үлгілерін тану, танытуда ол бірсыпыра еңбек етті. «Баянғұмыр» /1991/, «Арыстар мен Ағыстар»(алтыншы кітабы) атты зерттеу кітаптары, «Хат жаздым қалам алып», «Жауынгер жүрегіне от жаққан», «Жүрек қанымен жазылған хаттар» секілді мақалалары қазақ əдебиетінің осындай назардан қаға беріс қалып келе жатқан мəселелеріне арналған.
Қазақ əдебиеттану ғылымында аз зерттелген саланың бірі – шығармашылық шеберханасы (зертхана дейтініміз де бар) болса, Қ.Ергөбек бірсыпыра ғылыми еңбегін осы мəселеге арнаған. «Мөлдір махаббат» романының шығармашылық тарихы» /1991/ аталатын кандидаттық, «С.Мұқановтың шығармашылық шеберханасы» /1995/ аталатын докторлық диссертациясын ол қазақ əдебиеттану ғылымының осындай маңызды мəселелерін зерттеуге арнаған. «Шыңғыс шыңы» /1998/ бауырлас қырғыз елінің шоң жазушысы Ш.Айтматов шығармашылық лабораториясын эпистолярлық жанр үлгілерін пайдалана отырып қарастырудың үлгісі.
Қ.Ергөбек– қазақ əдебиеті тарихын зерттеу мектебінің иесі, көрнекті ғалым – Бейсембай Кенжебайұлының əдеби-рухани мұрагері саналады. Қазақ əдебиеті көне тарихын күллі түрік дүние-сімен бірлікте қарастыру идеясын көтерген, сол үшін қуғын көрген ұлы зерттеуші Б.Кенжебайұлының əдеби мұрасын ыждағаттауда Қ.Ергөбек бірсыпыра іс атқаруда. Ғалымның əр жылдары жазған еңбектерін жинастырып, құрастырып, алғысөзін жазып, «Жылдар жемісі» /1984/, «Əдебиет белестері» /1987/, «Асау жүрек» /1995/ «Тымпи» /2003/, «Түрік қағанатынан бүгінге дейін» (2004), «Асау жүрек», «ХХ ғасырдағы қазақ əдебиеті» /2004/ деген атпен кітап етіп бастырды. «Бейсембай Кенжебайұлы»(2005) био-библиографиялық көрсеткішін шығарды. Қазіргі таңда Б.Кенжебайұлының бес томдық шығармалар жинағын дайындап, баспадан шығару үстінде. Өзі «Ғалым шеберханасы» аталатын кітап аяқтап отыр.
Қазақ əдебиетінің ірі тұлғасы ақын, драматург, əдебиет зерттеушісі Əбділда Тəжібайұлының үш томдық таңдамалы шығармалар жинағын құрастырып, алғысөзін жазып жарыққа шығарды. («Ана тілі» баспасы 2009 жыл.) Қазіргі таңда «Ақын шеберханасы» деген атпен арнайы зерттеу еңбегін аяқтады. «Жазушы шеберханасы», «Ғалым шеберханасы», «Ақын шеберханасы» – шығармашылық зертханасын ашуға арналған үштік, деректі əдебиеттану үлгілері.
М.О.Əуезов атындағы Əдебиет жəне өнер институтында қызмет атқара жүріп, М.Базарбаев, С.Қирабаев жетекшілігімен қайта жазылып жатқан «Қазақ əдебиеті тарихы» аталатын ғылыми еңбекке арнайы тараулар жазды.
«ХХ ғасыр басындағы қазақ əдебиеті» /2004/ оқу құралын, «Қазақтың мақал-мəтелдері» /2005/, «Шынашақ» (1992), «Сылдырап өңкей келісім» секілді кітаптарды құрастырды. Орыс ертегілерін, Молдаван жазушылары шығармаларын қазақ тіліне аударған.
Ғалым-сыншының «Арыстар мен Ағыстар» (2004-2007) аталатын алты томдық, «Түрікстан жинағы» (2010-2012 ж.) деген атпен төрт кітаптық шығармалар жинағы жарық көрген. Шығармалары орыс, түрік, өзбек, қырғыз, ұйғыр, саха тілдеріне аударылып басылған.
Кітаптары:
«Баянғұмыр», Жазушы. 1991 ж. «Жақсыдан қалған сөз», Жалын. 1991 ж. «Сəбит Мұқанов», Санат. 2000 ж.
«Жазушы шеберханасы», Қаз ақпарат. 2002 ж. «Арыстар мен Ағыстар» 1-6 кітап.2002-2006 ж. «Езувчи ижодхоноси» (өзбек тілінде) – Турон» 2007 ж.
Биыл түркі әлеміне танымал тұлға, қарымды қаламгер, әдебиет сыншысы Құлбек Ергөбек 70 жасқа толды. О...
Мәртебелі Президент!Қасым-жомарт Кемелұлы!Үкіметке, денсаулық сақтау министріне індетке байланысты ж...
Өнер адамының өмірбаянын оқи отырып оның тағдыр жолының талай қыр-сырына қанығасың. Есімі елге таныл...
Талдау және зерттеу рухы – меніңше, әдебиетші, сыншы, филология ғылымдарының докторы, профессо...
(Қазақ әдебиеті және Сәбит Мұқанов туралы сырласу) — Құлбек Сәрсенұлы, әңгімеміздің әлқис...
Жұмабек Тәшенов(Жұмабек Тәшенов туралы толғаныс)Қазақта нар деген ұғым бар. Сөздің түптұлғасы түйе т...
Көрнекті ғалым, филология ғылымдарының докторы, профессор Құлбек Ергөбек есімі жалпы руханият әлемін...
Әңгімені әуелі баяғыдан бастайық. Отырар орта мектебінде оқып жүрген кезім. «Несін айтасы...
Жастарға көсем болған Өзбекәлі Жәнібектің еңбек жолы бұрын болған, бүгінде жоқ, Оңтүстік Қазақстан о...
Əдебиетші, сыншы, публицист, филология ғылымының докторы, профессор, Гуманитарлық Ғылымдар академияс...
Əдебиетші, сыншы, публицист, филология ғылымының докторы, профессор, Гуманитарлық Ғылымдар академияс...