«Алло, мама» – үнсіз қалған тағдырлардың жанайқайы

Бүгінгі қоғамның жүрек түкпіріндегі ең нәзік әрі ең ауыр тақырыпты қозғаған қойылымда ана мен бала арасындағы нәзік сезім иірімдері суреттеледі.

Тәжік режиссері, драматург Барзу Абдураззаковтың қоғам мен сыншылар тарапынан оң бағасын алған туындысын ұлттық сахна кеңістігіне шығаруды театр ұжымының шығармашылық тұрғыдан тәуекелді қадамға барғаны дер едік. Дегенмен бұл тәуекел өзін ақтағандай. Қойылымның көрерменді бейжай қалдырмайтын әлеуметтік-психологиялық драмаға айналғанын көріп, жас режиссер Тасқын Мажитовтің шеберлігі мен әртістердің өз рөлдерін асқан талғампаздықпен керемет сомдағандарына тамсандық.

Қоғамнан тыс қалғандар

Спектакльдің атауының өзі символдық. «Алло, мама» – көмекке шақыру ма, әлде кеш қалған өкініш пе? Бұл – әр көрерменнің жүрегінде әрқалай жаңғыратын сөз. Қойылымда ана бейнесі тек нақты кейіпкер ғана емес, мейірімнің, қорғанның, жоғалған жылылықтың символы ретінде көрінеді.

Драмада өмірден тыс қалған жандар бейнеленеді. Тұрмыстық қиындық, әлеуметтік теңсіздік, жалғыздық – олардың күнделікті серігі. Бірақ спектакль бұл кейіпкерлерді аянышты күйде көрсетуді мақсат етпейді. Керісінше, олардың ішкі әлеміне үңіледі.

Әр кейіпкердің өз трагедиясы бар. Бірі – үмітін жоғалтқан, бірі – арманынан айырылған, бірі – қоғамға өкпелі. Алайда бәрін біріктіретін ортақ сезім бар: ол, біздіңше, қоғамның өздерін түсінбеуі. Драма дәл осы түсінбеушіліктің қасіретін керемет ашқан деуге негіз бар. Адамға кейде бір үзім наннан гөрі жылылық, баспанадан бұрын жанашыр сөз қажет екені белгілі ғой. Міне, спектакль осыны анық аңғартқандай болды.

Ана образы – мәңгілік құндылық

«Алло, мама» – сыртқы әрекеттен гөрі ішкі драматизмге құрылған қойылым. Мұнда шулы оқиғалардан гөрі, үнсіздік «сөйлейді». Кейіпкерлердің жандүниесіндегі қайшылықтар, үміт пен торығу арасындағы арпалыс сахнаның негізгі қуаты болса керек.

Драма көрерменге дайын жауап ұсынбайды. Керісінше, сұрақ қояды: қоғам неге өз азаматтарын жалғыз қалдырады? Неге адам ең қиын сәтте «мама» деп көмекке жүгінеді? Бұл – әлеуметтік мәселе ғана емес, рухани дағдарыстың көрінісі іспетті.

Қойылымдағы ана бейнесі – ұлттық дүниетанымға жақын, жүрекке жылы образ. Ана – мейірім мен кешірімнің, сабыр мен шексіз махаббаттың иесі. Бірақ спектакльде бұл образ романтикалық бояумен ғана берілмейді. Ол – баласының қасіретін көтерген, тағдыр тауқыметін үнсіз арқалаған күрделі тұлға.

«Алло, мама» атауының астарында сағыныш та, өкініш те, кешірім сұрау да бар. Бұл сөз кейіпкерлердің ғана емес, қоғамның да ішкі үніндей естіледі.

Драма – қоғаммен диалог

Бүгінгі театр тек эстетикалық ләззат сыйлаумен шектелмеуі керек. Ол қоғаммен «сөйлесуге» тиіс. «Алло, мама» – осы миссияны орындауға ұмтылған қойылым. Әлеуметтік әділетсіздік, рухани жалғыздық, отбасылық құндылықтардың әлсіреуі сахна тілінде көркем өрілген.

Бұл драма көрерменді аяушылыққа емес, ойлануға жетелейді. Әрқайсымыз кейде біреудің жанайқайын естімей қаламыз ғой. Қойылым осы немқұрайлылыққа қарсы үн қатады.

Тоқсан ауыз сөздің тобықтай түйіні, «Алло, мама» – бүгінгі күннің драмасы. Ол біз өмір сүріп отырған қоғамның шындығын көрсетеді. Театр сахнасы бұл жолы айнаға айналды. Сол айнадан әркім өзін көре алды деген сенімдеміз.

Драма – ең алдымен адам туралы жанр десек, адам жанының күйзелісі мен үміті ешқашан ескірмейді. «Алло, мама» осы шындықты тағы бір мәрте дәлелдеді.

Қойылымды тамашалаған көрерменнің көкейінде бір ғана сұрақ қалуы мүмкін: біз бір-бірімізге жеткілікті деңгейде жылылық сыйлап жүрміз бе? Егер қойылым осы ойды тудырса, демек, театрдың өз мақсатына жеткені деп ойлаймыз.