«Алтын доп – 2026»: футболдағы ең беделді марапаттың тарихы мен жеңімпаздары

Әлемдік футболдағы ең беделді жеке марапаттардың бірі саналатын «Алтын доп – 2026» рәсімі 26 қазанда Лондон қаласында өтті. Биыл футболшылардың жетістігін бағалайтын атақты жүлде өз тарихында 70 жылдық белесті бағындырды. Салтанатты кеште ерлер мен әйелдер арасындағы үздік ойыншылар, жас таланттар, қақпашылар мен бапкерлер марапатталды, деп хабарлайды MadeniPortal.kz.

«Алтын доп – 2026» иегерлері

2026 жылғы «Алтын доптың» ерлер арасындағы жеңімпазы «Бавария» клубы мен Англия құрамасының шабуылшысы Гарри Кейн атанды. Ол 2025–2026 жылғы маусымда клуб сапында 61 гол соғып, ұлттық құраманы қосқанда жалпы 73 рет қарсылас қақпасын дәл көздеген.

Бұл жеңіс Кейн үшін мансабындағы маңызды жетістіктердің бірі болды. Ол 2001 жылы Майкл Оуэннен кейін «Алтын допты» иеленген алғашқы ағылшын футболшысы атанды.

Әйелдер арасындағы «Алтын доп» испаниялық футболшы Алексия Путельясқа бұйырды. Ол бұл марапатты мансабында үшінші рет жеңіп алды.

Биылғы рәсімде өзге де футболшылар мен мамандар марапатталды. Ламин Ямаль мен Вики Лопес үздік жас ойыншылар атанса, қақпашылар арасындағы марапаттарды Унай Симон мен Ката Коль иеленді. Ерлер арасындағы жылдың үздік клубы деп Париждің «Пари Сен-Жермені», ал әйелдер арасында «Барселона» танылды.

«Алтын доп» марапаты қалай пайда болды?

«Алтын доп» марапаты 1956 жылы Францияның France Football журналының бастамасымен тағайындалды. Оның негізгі мақсаты – футбол маусымында жоғары нәтиже көрсетіп, ерекше ойын өрнегін танытқан футболшыны анықтау.

Марапаттың алғашқы иегері Англия футболының өкілі Стэнли Мэттьюс болды. Ол кезде жүлдеге Еуропа елдерінің клубтарында ойнайтын еуропалық футболшылар ғана үміткер бола алатын.

Уақыт өте келе марапаттың ережелері өзгеріп, қатысушылардың қатары кеңейді. 1995 жылдан бастап Еуропадан тыс елдердің футболшылары да жүлдеге үміткер болу мүмкіндігіне ие болды. Ал 2007 жылдан бастап «Алтын доп» әлемнің кез келген елінен шыққан футболшыға табыстала алатын болды.

Осы өзгерістер марапаттың халықаралық деңгейдегі маңызын арттырып, оны әлемдік футболдағы ең танымал жеке жүлделердің біріне айналдырды.

Әйелдер футболындағы «Алтын доп»

2018 жылы әйелдер арасындағы үздік футболшыны анықтайтын Ballon d’Or Féminin марапаты енгізілді. Бұл әйелдер футболындағы жетістіктерді жеке бағалауға мүмкіндік берді.

Жаңа марапаттың алғашқы иегері норвегиялық футболшы Ада Хегерберг болды. Кейін бұл жүлдені Меган Рапино, Алексия Путельяс және Айтана Бонмати секілді танымал ойыншылар жеңіп алды.

Алексия Путельяс 2021 және 2022 жылдары қатарынан үздік атанса, 2023, 2024 және 2025 жылдары бұл марапатты испаниялық Айтана Бонмати иеленді. Ал 2026 жылы Путельяс қайтадан жеңімпаз атанып, жүлдені үшінші рет жеңіп алды.

«Алтын допты» ең көп алған футболшы

Марапат тарихындағы ең үздік көрсеткіш Лионель Мессиге тиесілі. Аргентиналық футболшы «Алтын допты» сегіз рет жеңіп алған. Ол бұл жетістікке 2009, 2010, 2011, 2012, 2015, 2019, 2021 және 2023 жылдары қол жеткізді.

Ал оның басты қарсыластарының бірі Криштиану Роналду бес рет «Алтын доп» иегері атанды. Бұдан бөлек, Йохан Кройф, Мишель Платини және Марко ван Бастен үш мәрте жеңімпаз болған.

Бұл көрсеткіштер футбол тарихындағы түрлі кезеңдерде ерекше көзге түскен ойыншылардың жетістігін айқындайды. Әр жыл сайынғы марапаттау рәсімі футбол жанкүйерлері арасында қызу талқыланып, үздік ойыншыны анықтау төңірегіндегі пікірталастарға себеп болады.

Марапаттау рәсімі кімдердің қатысуымен өтеді?

«Алтын доп» марапатын France Football журналы ұйымдастырады. 2024 жылдан бастап салтанатты рәсім Еуропалық футбол қауымдастықтары одағымен (УЕФА) бірлесіп өткізіледі. Дегенмен марапаттың бренді мен дауыс беру жүйесін France Football басылымының иесі Groupe Amaury басқарады.

Қазіргі уақытта рәсім аясында ерлер мен әйелдер арасындағы үздік футболшы ғана емес, үздік жас ойыншы, қақпашы, бапкер және клуб та анықталады. Сонымен қатар футбол арқылы қоғамға пайда әкелген тұлғаларға арналған арнайы марапаттар табысталады.

2026 жылғы рәсім Лондон қаласындағы London Palladium театрында өтті. Бұл – «Алтын доп» тарихында марапаттау кешінің Лондонда алғаш рет ұйымдастырылуы. Салтанатты шараның Ұлыбритания астанасында өтуі жүлденің алғашқы иегері Стэнли Мэттьюстің құрметіне арналды.

1956 жылы басталған дәстүр бүгінде әлемдік футболдың маңызды оқиғаларының біріне айналды. «Алтын доп» футболшылардың жеке жетістіктерін бағалап қана қоймай, спорт тарихындағы ұмытылмас маусымдар мен ойыншыларды есте сақтауға мүмкіндік береді.